Կապույտ հարստություն. Հայաստանի ջրային ռեսուրսների կայուն կառավարման հրամայականը

Կապույտ հարստություն. Հայաստանի ջրային ռեսուրսների կայուն կառավարման հրամայականը

Կապույտ հարստություն. Հայաստանի ջրային ռեսուրսների կայուն կառավարման հրամայականը

Հայաստանը հաճախ անվանում են «քարերի երկիր», սակայն մեր իրական հարստությունը թաքնված է այդ քարերի արանքից բխող սառնորակ աղբյուրներում: Ջրային ռեսուրսները մեր երկրի կենսական զարկերակն են, որոնցից կախված է թե՛ մեր առողջությունը, թե՛ տնտեսական բարօրությունը: Հայաստանի բնաշխարհն օժտված է բացառիկ առավելությամբ. մեր խմելու ջրի մոտ 96%- ը ստացվում է ստորերկրյա աղբյուրներից: Ի տարբերություն շատ երկրների, որտեղ ջուրը վերցվում է բաց ջրամբարներից և անցնում բարդ քիմիական մշակման փուլեր, հայկական լեռնային աղբյուրները մեզ մատուցում են բնականորեն զտված և բարձրորակ ջուր:

Այս համակարգում առանցքային դեր ունի Արարատյան դաշտի ստորերկրյա ավազանը՝ մեր երկրի ստորերկրյա «շտեմարանը»: Սակայն ջրային այս առատությունը միայն պարգև չէ, այլև մեծ պատասխանատվություն: Հայաստանի տարեկան վերականգնվող ջրային պաշարները կազմում են շուրջ 10,5 միլիարդ մ³: Այս պաշարների կառավարման համար կառուցվել են 80-ից ավելի ջրամբարներ, որոնցից ամենախոշորը՝ Ախուրյանի ջրամբարը, կենսական նշանակություն ունի գյուղատնտեսության համար: Թվերը խոսուն են. մեր ջրային ռեսուրսների մոտ 70%-ն ուղղվում է ոռոգմանը, իսկ մնացածը բաշխվում է արդյունաբերության, էներգետիկայի (ՀԷԿ-եր) և կենցաղային կարիքների միջև: Չնայած հարուստ պաշարներին, մենք կանգնած ենք լուրջ վտանգների առջև: Կլիմայի գլոբալ փոփոխությունը հանգեցնում է գետերի հոսքի նվազմանը, իսկ ստորերկրյա ջրերի անխնա և ոչ արդյունավետ օգտագործումը (հատկապես ձկնաբուծության նպատակով) սպառնում է դատարկել կամ աղտոտել մեր բնական պահուստները: Հարց է առաջանում ինչպե՞ս պահպանել կենսատու հեղուկը: Այս խնդիրների լուծման համար Հայաստանը որդեգրել է ջրային ռեսուրսների համալիր կառավարման ռազմավարություն: Օրենսդրական հիմքերը հստակեցնում են հետևյալ առաջնահերթությունները.

1. Ճշգրիտ հաշվառում. Իմանալ, թե որքան ջուր ունենք և ինչ որակի, որպեսզի ճիշտ պլանավորենք ապագան: 
2. Գերակայությունների սահմանում. Առաջին հերթին ապահովել որակյալ խմելու ջուր բնակչությանը, ապա բավարարել գյուղատնտեսության կարիքները: 
3. Ջրավազանային կառավարում. Ջուրը չունի վարչական սահմաններ: 

Կառավարումն իրականացվում է ըստ բնական ջրավազանների՝ ներգրավելով տեղական համայնքներին և մասնագետներին: Ջուրն այլևս չի կարող դիտվել որպես անսպառ ռեսուրս: Հայաստանի ջրային հարստության պահպանումը պահանջում է անհատական և պետական մակարդակների գիտակցված մոտեցում: Խնայողական տեխնոլոգիաների ներդրումը, աղտոտման կանխումը և ստորերկրյա ավազանների խնամքը ոչ թե ընտրություն են, այլ գոյատևման միակ ճանապարհը: Մեր խնդիրն է այսօր կառավարել ջուրն այնպես, որ վաղը մեր սերունդները ստիպված չլինեն վճարել մեր անփութության համար: Հիշե՛ք, որ յուրաքանչյուր խնայված կաթիլը քայլ է դեպի կանաչ և կայուն Հայաստան: