Գյումրու «Հաղթանակ» զբոսայգու մեկ հատվածում սեպտեմբերին մեկնարկած բարեկարգման աշխատանքները բնակիչների ու բնապահպանների մոտ լուրջ մտահոգություն են առաջացրել։ Շինարարական տեխնիկան արմատախիլ է արել 40–60 տարեկան հաստաբուն ծառեր, միաժամանակ վնասելով նաև երիտասարդ տնկիներին և կանգուն մնացած ծառերի բները։ «Բիոսոֆիա» ՀԿ-ի նախագահ, բնապահպան Գևորգ Պետրոսյանը տեղում տեսածը նկարագրում է որպես կանաչ տարածքի անողոք ոչնչացում։

Զբոսայգին հիմնվել է 1946–47 թվականներին՝ Հայրենական մեծ պատերազմում զոհված լենինականցիների հիշատակին։ Պատմում են, որ այգում տնկվել է այնքան ծառ, որքան զոհ էր տվել քաղաքը՝ պաշտոնական տվյալներով՝ 13 074 մարդ, ընդ որում ծառերը տնկվել են զոհվածների անուններով։

Բարեկարգումը իրականացվում է 2026 թվականի «Մասնակցային բյուջետավորման» ծրագրով, որի ընդհանուր բյուջեն 86 մլն դրամ էր, և որը բնակիչների քվեարկությամբ ընտրվել էր երեք առաջարկներից։ Ֆինանսավորումը կատարվում է 80/20 համաֆինանսավորմամբ՝ Կառավարությունը տրամադրում է 68,8 մլն դրամ, համայնքը՝ 17,2 մլն դրամ։ Քանի որ նախնական հաշվարկներում հաշվի չէին առնվել տարածքով հոսող ստորգետնյա ջրերը և դրանց հեռացման ինժեներական լուծումները, ծրագրի արժեքը գրեթե կրկնապատկվեց՝ հասնելով 172 մլն դրամի, իսկ համայնքային մասնաբաժինը հաստատվեց 103 մլն դրամ։ Քաղաքապետարանը որոշել է համալիր բարեկարգումն իրականացնել չորս մասից բաղկացած այգու միայն մեկ հատվածում՝ պատճառաբանելով միջոցների սղությունը։

Շինարարի ընտրության մրցույթը հայտարարվել է հուլիսի 23-ին՝ 179 մլն դրամ առավելագույն գնով։ Չորս մասնակիցներից հաղթել է «Մերձմոսկովյան» ԲԲԸ-ն՝ 159 մլն դրամ առաջարկով։ Պայմանագիրը կնքվել է օգոստոսի 31-ին, իսկ աշխատանքների մեկնարկը սահմանվել է սեպտեմբերի 4-ին։

Սեպտեմբերի 19-ին ավագանու անդամները հրապարակայնորեն հարցեր են բարձրացրել՝ արդյոք տեղի է ունեցել օրենքով նախատեսված հանրային լսում, կատարվել է արդյոք մասնագիտական ուսումնասիրություն, հստակեցվել է արդյոք հատվող ծառերի ցանկը, քննարկվել է արդյոք գործընթացը բնապահպանների հետ, և քանի ծառ է արդեն հատվել։ Պաշտոնական գրություն նրանք չեն ուղարկել՝ պատճառաբանելով, որ քաղաքապետարանը գրություններին կա՛մ չի պատասխանում, կա՛մ ամիսներով ուշացնում է պատասխանները։ Բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմնի Շիրակի տարածքային բաժինը հարցում է ուղարկել քաղաքապետարան՝ ծառահատումների հիմնավորման վերաբերյալ, սակայն երկու շաբաթ անց դեռ պատասխան չի ստացել։

Գևորգ Պետրոսյանը շեշտում է, որ նախ պետք է կատարվեր շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատում, ուսումնասիրվեին ծառերը, դրանք խնամքով հատվեին, և միայն հետո անցնեին արմատների հեռացմանը։ Նրա խոսքով՝ գետուղու մաքրումը պետք էր սկսել ակունքից, այլապես վերևից եկող կեղտաջրերը կրկին կլցվեն մաքրված հատվածը։ Գյումրիում գործող ոչ մի բնապահպանի չեն ներգրավել նախագծի քննարկմանը, չի եղել հանրային լսում, նախագիծը չի հրապարակվել։ Անպատասխան են մնում հարցերը՝ քանի ծառ է հատվել, որտեղ է պահվում փայտանյութը և կբաշխվի՞ արդյոք կարիքավոր ընտանիքներին, ինչ պետք է արվի բացված ջրային հատվածի հետ, և իրականացվե՞լ է արդյոք շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատում։ Այգու երկայնքով տեղադրված դրվագազարդ ցանկապատերի մի մասն էլ բացակայում է, ինչպես և մայթեզրերի քարերի մի մասը, և պարզ չէ՝ ուր են դրանք անհետացել։

Արդեն մեկ ամիս է՝ այգում աշխատանքներ չեն տարվում, իսկ ծրագրի ավարտը նախատեսված է 2027 թվականի հունվարին։ Տարածքը պատշաճ կերպով առանձնացված չէ՝ կան միայն ժապավեններ, իսկ ցուցանակ, որը ցույց կտար այգու վերջնական տեսքը, չկա։ Քաղաքապետարանի բնակկոմունալ և շրջակա միջավայրի պահպանության բաժնի պետ Անդրանիկ Չադրյանը զանգերին չի պատասխանել։

Աղբյուրը՝
https://hetq.am/hy/article/184640